Spójrz jak ludzie za wszystko winią bogów.
Myślą, że wszytkie ich niepowodzenia pochodzą od nas, a nie
od ich szaleństw i równocześnie biorą za pewnik,
że ich przeznaczenie zależy od nich.
Nasz ojcze, Zeusie, synu Chronosa,
moje serce krwawi na myśl o Odyseuszu, który znosi cierpienia
i trudy tak daleko od swej ojczyzny.
Dlaczego mu nie wybaczysz? Czy nie był ci drogi,
gdy składał ofiary w pobliżu Grekich statków, na równinie Trojańskiej?
Ateno, moja córko, jak mógłbym zapomnieć o Odyseuszu,
który tak góruje nad innymi swoją mądrością i sprytem?
Ale Posejdon wpadł w gniew
gdy Odyseusz oślepił jego syna.
I on nie chce go zabić, nie, ale raz na zawsze
odciąć od ojczyzny i bliskich. Jednak Posejdon nie wystąpi
przeciwko nam, którzy życzymy sobie, aby Odyseusz wrócił do domu.
Atena, córka bogów, powstrzymała wszystkie wiatry.
Pozostawiła tylko północy wiatr,
aby wyrzucił Odyseusza na ląd, więc teraz rzucił się na ziemię i zaczął ją całować.
Przy strumieniu, rzekł:
Panie, który ocaliłeś mnie od furii morza,
padam w twoje ramiona, gdyż jestem twoim dłużnikiem.
Miej litość nade mną.
Jak ktoś kto chce ukryć się wśród popiołów, więc pokrywa się nimi,
ale zachowuje mały płomień, gdyż nikt poza nim nie zdoła rozpalić iskry,
tak Odyseusz ukrył się pośród liści.
Wtedy Atena przykryła snem jego oczy i odeszła
do miasta Feaków, aby poczynić przygotowania do jego przybycia.
Cicho jak oddech wślizgnęła się do sypialni, gdzie spała
dziewczyna imieniem Nauzykaa. Unosząc się nad jej czołem,
weszła w jej sen, przybierając postać ukochanej przyjaciółki.
Nauzyko, czy zapomniałaś o nakazie twojej matki?
Bielizna jest nadal nieumyta.
Zbliża się dzień twojego ślubu, więc wszystko powinno być
wypolerowane do błysku w tym domu.
Wiesz jak wielu młodych chłopców cię pragnie.
Twoje przyjaciółki czekają na ciebie. Chodźmy nad rzekę
aby zrobić pranie, jeśli będzie nas więcej, skończymy wcześniej.
Niech muły dźwigają pranie, to ułatwi pracę
tobie i nam.
Nie powinniśmy tracić ani odrobiny dnia.
Przerażający, pokryty solą
ukazał się Odyseusz dziewczętom, które uciekły przerażone.
Tylko Nauzykaa pozostała. Atena natchnęła ją odwagą.
Odyseusz nie wiedział czy paść przed nią na kolana
czy przemówić do niej z oddali, aby jej nie przerazić.
Pani, jesteś kobietą czy boginią?
Jesteś tak piękna, że musisz mieć w sobie coś boskiego.
Może jesteś córką nieśmiertelnego Zeusa,
A gdzie widziałeś córkę Zeusa robiąca pranie w potoku?
Nie drżysz. Nie napawam cię strachem?
- Strachem? Nie. Dlaczego? - Powiedz mi proszę,
co to za kraina? Ostatniej nocy morze wyrzuciło mnie tu,
na plażę. Nie mam pojęcia jak długo tu przeleżałem.
Podejdź, błagam cię. Nie noszę żadnej zdrady w sercu.
Nie jestem bandytą. Proszę, okaż mi łaskę.
Weź to. Umyj się i ubierz. Moje siostry pomogą ci.
Gdy już umył się i odział i podszedł do Niej nieco
bliżej wtedy Nauzykaa pomyślała
czy aby nie ma w nim czegoś boskiego.
Najpierw wyglądał jak dzikus, teraz jak jeden z nas.
Ach, żeby tylko zechciał pozostać pośród nas!
Po trzykroć szczęśliwi twoja matka i ojciec,
po trzykroć szczęśliwi twoji bracia i przyjaciele.
Ale najszczęśliwszy ten, który pojmie cię za żonę.
-Jesteś głodny? -Tak.
Mam na imię Nauzykaa. A ty?
Tu żyją Feakowie, pokorni ludzie. Nie musisz się bać.
- Zaprowadzę cię do mojego ojca. - Kim jest twój ojciec?
-To Alcinous, król naszego ludu. Nie ufasz mi? - Nie, chodźmy.
Nie możesz iść z nami.
- Więc jak odnajdę drogę do miasta? - Odnajdziesz ją w sobie.
Nie chcę, żeby ktoś powiedział: "Jakiś obcy
odprowadza Nauzykę do domu Na co jej ten obcy?"
Pomyślą, że chcę go poślubić, lub, że poszłam
nad rzekę, żeby spotkać się z nim.
Kto wie, co nobliwi Feakowie sobie pomyślą!
To urazi ich dumę. Mogą oskarżyć cię o straszne rzeczy.
Co będzie jak dziewczęta pomyślą, że wolno spotykać się
z nieznajomymi przed ślubem?
I pamiętaj, gdy dotrzesz na dwór,
najpierw proś o łaskę moją matkę!
Ateno, moja protektorko, wysłuchaj mnie raz jeszcze,
jak wysłuchałaś mnie, gdy tonąłem.
Gdzie jesteś? Dlaczego nie ukazałaś mi się pośród fal? Czego się obawiałaś?
Spraw, aby mieszkańcy tej wyspy przyjęli mnie do siebie.
Atena, przybierając postać małej dziewczynki,
wysłuchała go, ale nie ukazała mu się w boskiej postaci,
aby nie rozgniewać swego stryja Posejdona.
Jedynie szepnęła: "Idź w ciszy.
Poprowadzę cię. Nie odwracaj się,
póki nie dotrzesz na dwór Alcinosa. I nie pytaj nikogo o nic.
To dwór o który pytałeś.
Tu znajdziesz Feaków, oczekujących na ciebie,
jako, że wiedzą już o tobie.
Feakowie nie lubią obcych, zwłaszcza tych, co przybywają z daleka.
Zadadzą ci wiele pytań. Będą wyglądać na nieufnych i podejrzliwych.
Ale nie trać odwagi. Bądź dzielny. Bo dumny człowiek
pokonuje przeszkody, gdziekolwiek je spotyka.
Królowo, oddaję ci hołd. Nie przybywam jako wróg,
lecz by prosić cię o gościnę. Niech ciebie, twój dwór i twój lud
błogosławi każdy promień słońca.
Królowo, w imieniu Zeusa, patrona gościnności,
proszę pomóż mi.
Postąpiłeś dobrze, zwracając się do królowej.
Nazywa się Areta. Jest córką brata swego męża Alcinousa.
Oboje są potomkami Posejdona, władcy morskich głebin
i Peribei, córki Gigantów.
Oboje są boskiego pochodzenia,
więc zwracaj się do nich ostrożnie i mądrze. Wiedz jednak, że
to Areta utrzymuje pokój wśród ludu.
Ponieważ bardzo dbają o jej córkę.
Ponieważ jego żołądek długo pozostawał pusty, więc teraz jadł i pił jak obżartuch,
zły na swój żołądek, który żądał ciągle więcej i więcej,
aby uwolnić go od złych myśli i obaw. I nienawidził siebie za to obżartswo,
demonstrowane przed nimi wszystkimi, lecz wiedział, że
jego gospodarze pragną tego, aby obserwować go, badać
kim jest, jakim rodzajem człowieka i jak wiele zdoła zjeść.
Zostałeś przyjęty jako gość i świętym prawom stało się zadość.
Teraz chcemy wiedzieć kim jesteś skąd przybywasz i jak tutaj trafiłeś.
Jestem żeglarzem, mój dom jest daleko
i wiele nieszczęść spadło na mnie. - Dobrze, ale jak masz na imię?
Imię rozbitka? Człowieka bez krewnych i mienia?
Jakie imię chcecie usłyszeć?
Chce powiedzieć, że nie pamięta swojego imienia.
- Twierdzisz, że przybyłeś sam? - Tak, królowo.
- Kiedy dobiłeś do naszych brzegów? - Wczoraj,
Fale wyrzuciły mnie na plażę nieopodal potoku.
- Nie masz statku, towarzyszy? - Miałem statek i towarzyszy,
ale dawno temu. - I żeglowałeś samotnie po otwartym morzu?
- Tak, królowo. -Jak? - Na tratwie. Podróżowałem
przez 18 dni. Zużyłem wszystkie zapasy wody i pożywienia.
Straciłem już wszelką nadzieję, gdy ujrzałem waszą wyspę.
- Jak tu dotarłeś? - Przed ośmiu laty wiatry
i prądy morskie poniosły mnie na zachód,
w niezbadane krainy. Sztorm rozbił mój statek
o skały wyspy Ogygya.
Wszyscy moi towarzysze zginęli, mnie ocaliła nimfa.
Nazywała się Kallipso. Opatrzyła moje rany,
ale chciała zatrzymać mnie dla siebie, nawet, gdy błagałem ją
każdego dnia, aby puściła mnie do domu.
W końcu pozwoliła mi odejść.
Zbudowałem tratwę i odpłynąłem.
Powiedziałeś, że dotarłeś do brzegu wczoraj i przybyłeś na dwór samotnie,
kto więc cię przyodział? To należy do jednego z mych synów.
Kto ci to dał? Jak zdobyłeś ubranie?
Od twojej córki. Była pierwszą osobą, którą spotkałem
na brzegu potoku, gdy się obudziłem.
Ona pierwsza zmiłowała się nade mną.
Moja córka wciąż jest młoda i łatwo jej popełniać błędy.
Chciała cię tu sprowadzić i zapowiedziała twoje przybycie.
Nie karz jej. Prosiłem ją, żeby nie czyniła tego,
kierując się szacunkiem
i strachem, że może zostać ukarana. - Już dobrze.
Nikt z Feaków nie jest zły, ale wy oboje ryzykowaliście zbyt wiele.
Gościnność jest bardzo ważna dla nas
ale wiemy też, co to zazdrość i zło. Ta wyspa
nie była zawsze naszą ojczyzną.
Żyliśmy na innej wyspie, niedaleko ziemi Cyklopów,
którzy nieustannie niepokoili nas. Mój ojciec zadecydował więc,
że przeniesiemy się na inną wyspę, z dala od ludzkich oczu.
Na tę wyspę, na której właśnie sie znalazłeś. Nigdy nie powinieneś dowiedzieć się o niej.
Nasza wyspa nazywa się Sheria
i nikt nie powinien wiedzieć o jej istnieniu,
ani powtarzać innym, że ją widział. Samotność jest ceną jaką płacimy za pokój.
To wysoka cena, ale pokój jest bezcenny.
Teraz wiesz, dlaczego jesteśmy nieufni wobec obcych.
Ojcze, to wszystko przez mój sen.
Nie, nie mów nic. Twój ojciec ma rację.
- Jaki sen? - Nagły podmuch powietrza wdarł się do mojej sypialni
i zobaczyłam jedną z moich przyjaciółek, córkę twego
sternika Dimantesa.
Powiedziała: Nauzyko, dlaczego jesteś tak niedbała? Bielizna
czeka nieumyta. Chodźmy razem nad potok,
aby uprać twoją i twoich braci odzież". Więc udałyśmy się nad potok
i tam spotkałyśmy nieznajomego. - Czy o Nim także śniłaś? - Nie.
Nie wiem kim jesteś, ale sen zapowiedział twoje przybycie.
Niewinne sny są czasem ostrzeżeniami
ktore ktoś wysyła do nas, nie bez powodu. Więc cudzoziemcze
jesteś mile widziany wśród nas.
Ale Alcinous zauważył, że
obcy nie udał się na spoczynek i że coś go niepokoi.
Zdecydował się zdradzić mu, jaki los został
przepowiedziany Feakom. Ważne było, aby cudzoziemiec,
nie ważne kim jest, wiedział o wszystkim.
Dlaczego nie odpoczywasz? Nie jesteś zmęczony? Kładź się spać.
- Niebo nad wyspą jest tak czyste. - To prawda.
Gwiazdy święcą tu najjaśniej. Żeglarze nie zdołają pobłądzić,
patrząc na to niebo. - Ile razy patrzyłem w gwiazdy,
aby odnaleźć kurs. Przez lata szukałem w nich natchnienia,
aby odnaleźć drogę do znajomego lądu. - Twojej ojczyzny?
- Tak. Ale nawet najjaśniejsze gwiazdy nie zdołały mi pomóc.
Ale teraz mówią mi, że jestem blisko.
Widzę to wyraźnie poprzez nachylenie Wielkiego Wozu.
Miałeś wiele szczęścia, że
trafiłeś do nas. Tu krzyżują się wszystkie drogi i nasze statki,
nawigowane przez ludzi o bystrych umysłach pokonują
morskie drogi bez żadnych problemów. - Widzę, że wasze statki mają
otwartą dłoń na dziobie. -Tak, to znak,
że żeglujemy bez złych intencji.
A ten tutaj? Dlaczego jest rozmontowany?
Bo nie jest przeznaczony do żeglugi. Dawno temu mój ojciec przepowiedział,
że tym statkiem sprowadzi nas z powrotem do ojczyzyny
człowiek nienawidzący Posejdona,
na którego bóg jest za coś zły.
Więc spaliliśmy go w ofierze.
Chcemy uspokoić gniew morza.
Nadchodzi czas sztormu.
Niebezpiecznie jest żeglować. Dlaczego nie zaczekasz?
- Do wiosny chociaż! - Chciałbym zostać, ale...
- Na jak długo? - A jak długo będziecie mnie tu znosić? Przez rok?
Rok to za krótko. Na wyspie Ogygya byłeś przez 7 lat.
Tak, 7 lat, nieskończenie długo,
lub nieskończenie krótko.
Jak daleko jest ta wyspa?
-Gdzie ona jest? - Na zachodnich morzach, ale myślę,
że tak daleko, że gwiazdy zajmują tam inne pozycje niż tutaj.
Płynąłem przez 18 dni, raz przy sprzyjających wiatrach,
raz całe morze mając przeciwko sobie, więc nie mogę precyzyjnie określić odległości.
- Czy była piękna? - Cudowna, nawet bogowie cieszyliby się
patrząc na te łąki pełne śpiewu ptaków
i na zielone lasy.
Żadnych utrapień. Nawet wiatr był spokojny.
Kim jest ta Kallipso? Bogininią? Czarownicą?
- Nieśmiertelną istotą. - Jak wygląda?
Mogę ci powiedzieć, że ma niebieskie oczy,
i długie włosy, równie piękne jak twoje. Kallipso jest nimfą,
córką Atlasa, a przynajmniej tak mówią.
- Trzymała cię w niewoli? - Morze trzymało mnie w niewoli.
Bez towarzyszy, bez statku, którym mógłbym odpłynąć...
Dlaczego mówisz o tym z takim smutkiem?
- Czy ta niewola była dla ciebie ciężarem? - Za dnia tak. Ale w nocy
wspomnienia opuszczały mnie
i zasypiałem w jaskini Kallipso.
Ale, gdy budziłem się, wspomnienia zaczynały torturować mnie od nowa.
Któregoś poranka Kallipso spotkała mnie siedzącego na brzegu i patrzącego w stronę horyzontu
i powiedziała do mnie: Zadręczasz się. Twoja ojczyzna jest na północy.
Ostatniej nocy wrony hałasowały zbyt długo.
Powinny spać. Ale nagle przyleciała do mnie mewa.
Przyleciała prosto do jaskini. Wydawało się, że szukała mnie,
jakby ktoś chciał dać mi znak. Czy wiesz co to oznacza?
Przyniósł ją tu wiatr, była zbyt wyczerpana lotem.
Szukała miejsca na gniazdo. Pewnie ją schwytałaś
i uwięziłaś w jaskini. - Nie, odleciała. Więc ty także
możesz odejść. - O czym ty właściwie mówisz?
O tym, o czym nie przestajesz myśleć. O powrocie.
- Powrocie? Jak? - Spójrz na morze. Wygląda inaczej niż zazwyczaj.
Morze nie jest niezwyciężone. Chcę, żebyś w to uwierzył.
Zbuduj tratwę, przygotuj się do podróży
i zabierz ze sobą prowiant. - Tratwę?
Nie, nie mówisz tego poważnie. Nie wierzę ci. - Koniec z magią.
- Przysięgnij! - Dlaczego?
Przysięgnij, że zmieniłaś zdanie i chcesz mnie puścić wolno!
No, to nie ja zdecydowałam, że tu zostaniesz, ale bogowie, którzy są potężniejsi ode mnie,
ale też zazdrośni i złośliwi! Ocaliłam cię!
Byłeś na łasce morza, twój statek rozbił się o skały,
a teraz bogowie chcą mi ciebie odebrać!
Opiekowałam się tobą i pielęgnowałam cię.
Mewa była bogiem Hermesem i przyniosła wiadomość od Zeusa.
Więc możesz budować swoją tratwę.
- Więc przybyłeś do nas, bo takie było twoje przeznaczenie? -Bogowie wskazali mi drogę,
której szukałem. - I chcą, żebyś teraz nas opuścił? - Tak.
Zostań ze mną. Uczynię cię nieśmiertelnym, odegnam od ciebie starość,
będziesz wiecznie młody. - Nigdy nie umrę?
Nie. Będziesz jak bóg. Wolny od chorób, wolny od bólu. Nieśmiertelny.
- Tylko zostań przy mnie. - Nie, nie.
Nigdy nie zapomniałeś o swojej ukochanej? Przez cały ten czas myślałeś o Niej?
Nie bądź na mnie zła z tego powodu. Nie moge porównywać ciebie do mojej najdroższej.
Ty jesteś nieśmiertelna, ona zestarzeje się i umrze.
Tak czy owak, zamierzam wrócić do domu, aby zobaczyć znów ją i mojego syna.
Więc tędy będzie wiodła twoja droga: między Lewancją,
a Wielkim Wozem, gdzie plejady wynurzają się z morza.
Cudzoziemcze, co to oznacza "być nieśmiertelnym"?
Może to, że człowiek zapomina o sobie,
a ludzie zapominają o nim. Jak widzisz, ja temu nie uległem.
Brawo, Eurymachu.
Pozdrowienia cudzoziemcze. Teraz będziemy krzyżować miecze. Dołącz do nas.
Dlaczego mnie zapraszacie? Żeby zadrwić ze mnie? Te wspaniałe gry są dla młodych.
Są ludzie, którzy zachowują teżyznę fizyczną
nawet, gdy ich młodość mija. - Będę zaszczyczony,
jeśli zechcesz wziąć udział w naszych grach. - Nie jestem w stanie. Trudy
podróży osłabiły mnie, a lata samtoności
osłabiły wolę walki i zwycięstwa.
Zostaw go w spokoju. Nie jest w stanie konkurować z nami.
Wygląda na zwykłego kupca,
który myśli tylko o swoich dochodach i zyskach.
Mówisz zbyt wiele i w złej wierze. Oczywiście bogowie
nie wszystkim dają te same dary. Tobie dali urodę i bezczelność,
ale odmówili ci rozumu! Moje myśli są daleko stąd
i nie posiadam młodzieńczego uroku
ale przyjmuję twoje wyzwanie,
bo nie pozwolę, żeby obrażał mnie, żółtodziób!
Przyjąłem wyzwanie i wygrałem, ale przez cztery lata
znałem tylko wojnę i wojna zamieszkała we mnie.
Tak niewiele potrzeba było, aby obudzić ją we mnie.
Widzieliście we mnie tylko żeglarza,
ale nie wojownika. - Nie żądamy od ciebie przeprosin.
Ten chłopak obraził cię, ale powiedz nam kim jesteś?
Może twoje imię jest sławne, sądząc z tego, co widzieliśmy.
Nie pytajcie mnie o imię, ale
jeśli walką zasłużyłem sobie na wasz szacunek
proszę, dajcie mi statek, żebym mógł w końcu
wrócić do ojczyzny.
O czym myślisz, Nauzyko? Stajesz się dorosła,
więc posłuchaj: Dopóki jesteś młoda, jest rzeczą naturalną,
że zakochujesz się w kimś kto cierpi.
To spotyka każdego z nas.
Poświęcamy komuś więcej czasu, bo czujemy, że to mu pomoże.
Ale nie możemy dawać więcej niż ktoś chce przyjąć,
ani więcej niż jest nam sądzone, nawet jeśli nasze serca buntują się przeciwko temu.
Jego przeznaczeniem jest odejść. My to widzimy inaczej,
ale wierzę mu, że chce wrócić do rodziny, żony i syna.